Kutambua na Kudhibiti Tuta Absoluta kwenye Nyanya

Tuta Absoluta ni Nini?

Ni nondo mdogo ambaye lava wake (funza) huchimba ndani ya majani, shina na matunda ya nyanya. Ameenea karibu maeneo yote ya kilimo cha nyanya Tanzania na anaweza kusababisha hasara ya asilimia 80–100 asipodhibitiwa.

Dalili za Kushambuliwa

• Michirizi/mapango meupe yanayopinda ndani ya majani (leaf mines).
• Majani kukauka na kuonekana kama yamechomwa.
• Matundu madogo kwenye matunda, mara nyingi chini ya kikonyo.
• Uchafu mweusi (kinyesi cha funza) kwenye sehemu zilizoshambuliwa.

Mpango wa Udhibiti Jumuishi

Kinga

• Tumia miche safi kutoka kitalu kisichoshambuliwa.
• Ondoa na choma majani/matunda yaliyoathirika — usiyaache shambani.
• Ondoa magugu jamii ya nyanya (kama mnavu) yanayohifadhi mdudu.
• Baada ya kuvuna, ng'oa na haribu masalia yote ya nyanya.

Mitego

Weka mitego ya pheromone (2–4 kwa ekari) kufuatilia na kupunguza nondo dume. Mitego ya maji yenye mwanga usiku pia husaidia kwenye mashamba makubwa.

Viuatilifu

Tumia dawa zilizosajiliwa kwa Tuta absoluta na badilisha makundi ya dawa kila mzunguko — mdudu huyu hujenga usugu haraka sana. Piga dawa jioni, elekeza chini ya majani. Fuata kipimo cha lebo na muda wa kusubiri kabla ya kuvuna.

Muhimu: Njoo dukani na sampuli au picha — tutakuthibitishia kama ni Tuta absoluta na kukupa dawa sahihi inayopatikana sasa, pamoja na mpango wa mzunguko wa madawa.